Nieuws

Beleggers begrijpen slecht waarvoor ze gewaarschuwd worden

Geplaats op: 21-09-2009

Het AFM-mannetje dat bij alle beleggingsproducten getoond moet worden, is bedoeld om het makkelijker maken om de risico’s van beleggingsproducten te overzien. Maar volgens nieuw onderzoek zet het mannetje beleggers op het verkeerde been.

Sinds 3 jaar moet bij ieder beleggingsproduct het risico aangegeven worden met een plaatje (het AFM mannetje). Het plaatje toont een belegger met een gewicht op zijn rug. Hoe groter het risico, hoe dieper het afgebeelde mannetje gebukt gaat onder de last op zijn rug. Beleggers begrijpen echter slecht waarvoor ze worden gewaarschuwd. Dit concluderen Willem Landman, docent beleggingsadvies aan de Hogeschool van Amsterdam, en Jaap Koelewijn, hoogleraar corporate governance aan Nijenrode. Zij deden onderzoek onder 2600 Nederlandse particuliere beleggers.

Een meerderheid wist niet het goede antwoord te geven op de vraag waar de risicometer voor waarschuwt, namelijk de kans op het verliezen van de inleg of op een restschuld. Die kans kan zeer klein, klein, vrij groot, groot of zeer groot zijn. Ook die gradaties blijken mensen niet goed op waarde te kunnen schatten. De beleggers werd gevraagd of zij weten hoe het risico van een product wordt berekend. Het gaat om een een kansberekening: wat wordt in de slechtste 10% van alle gevallen gemiddeld genomen uitgekeerd? Slechts 3% gaf aan dat te weten. ‘Als je de methodiek niet kent, dan begrijp je het verschil tussen een groot en een vrij groot risico niet’, zegt onderzoeker Landman. ‘Dan gaan mensen er zelf maar een betekenis aangeven. Die interpretatie kan volledig de plank mis slaan.’ Dat kan vervelende consequenties hebben, want de kans op een restschuld is in het ene scenario veel groter dan in het andere. Niet onbelangrijk als mensen een beleggingshypotheek kiezen.

Volgens de onderzoekers werkt de risicometer zelfs contraproductief. Zo denkt tweederde van de beleggers dat wanneer bij een product een groot risico wordt aangegeven, er dus een hoog rendement kan worden behaald. ‘Vergelijk het met een situatie waar zwemmers worden gewaarschuwd voor een gevaarlijke zee met signalen die alleen de kenners echt begrijpen’, zegt Landman. ‘Terwijl de gemiddelde zwemmer denkt: ‘oh, dat betekent dat het hier leuk zwemmen is’. Landman wil dat beleggers op dezelfde manier worden gewaarschuwd als rokers, of mensen die geld willen lenen. ‘Daar wordt alleen gezegd: lenen kost geld.’ Door onderscheid te maken in de mate van risico creëert het AFM-mannetje volgens hem alleen maar verwarring. Een nieuwe tekst heeft hij al bedacht: ‘Beleggen brengt risico’s met zich mee, laat u daar goed over informeren.’

Bron: FD